Ադրբեջանի վերջին մեղադրանքները անհանգստացնող պատրվակի տպավորություն են ստեղծում՝ կա՛մ պատերազմի պատրվակ սարքելու, կա՛մ օգտվելու ներկայիս ուժային անհավասարակշռությունը՝ զիջումներ կորզելու համար:
Դրա մասին հայտարարել է Մեծ Բրիտանիայում Հայաստանի դեսպան Վարուժան Ներսեսյանը՝ The Critic պարբերականում հրապարակված իր հոդվածում։
Հարավային Կովկասի տարածաշրջանը պատմական վերափոխման շեմին է. խաղաղության դարաշրջան, որը տասնամյակներ շարունակ շրջանցել է պատերազմից ավերված մեր տարածաշրջանը: Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության պայմանագրի տեքստի լրացումը կարող է ապահովել, որ ոչ հայ, ոչ էլ ադրբեջանցի երեխաները ստիպված չեն լինի ապրել հակամարտությունների մեջ:
Սակայն այս պահը, թեև հուսով լի, իր հետ բերում է նաև լուրջ մարտահրավերներ, քանի որ խաղաղությանն Ադրբեջանի իրական տրամադրվածության վերաբերյալ հարցեր են մնում։
Հայաստանի կառավարությունը համարձակ և վճռական քայլ է կատարել խաղաղ գործընթացն առաջ մղելու համար։ Մենք համաձայնեցինք Ադրբեջանի առաջարկների հետ համաձայնագրի երկու չլուծված կետերի շուրջ. համաձայնագիր՝ միջազգային դատարաններում միմյանց դեմ դատական հայցերը հետ կանչելու մասին. և հայ-ադրբեջանական սահմանից երրորդ կողմի կոնտինգետների դուրսբերումը։
Միևնույն ժամանակ, իմ կառավարությունն անկյւանաքարային է համարում կայուն խաղաղության ավելի մեծ նպատակը՝ նույնիսկ իր համար զգալի գնով:
Ավելին, վարչապետ Փաշինյանը հայտարարեց, որ պատրաստ է ստորագրել համաձայնեցված նախագիծը և Ադրբեջանի նախագահ Ալիևին առաջարկեց սկսել «Խաղաղության և միջպետական հարաբերությունների մասին» վերջնական համաձայնագրի ստորագրման ժամկետի և վայրի որոշման գործընթացը։
Այս բեկումը հաջորդում է բանակցություններում նախկին հաջողություններին, հատկապես 1991 թվականի Ալմա-Աթայի հռչակագիրը որպես սահմանների սահմանազատման հիմք օգտագործելու փոխադարձ համաձայնությանը:
Միջազգային հանրությունը ողջունեց իրադարձությունների նման զարգացումը, և Մեծ Բրիտանայի արտգործնախարարն իրավամբ երկու կողմերին կոչ արեց արագ շարժվել ստորագրման ուղղությամբ: Նմանատիպ կերպով իրենց հավանությունն են հայտնել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի բոլոր մշտական անդամները, Եվրոպական միությունը և այլ միջազգային դերակատարներ: Խաղաղության համաձայնագիրը ոչ միայն երկկողմանի ձեռքբերում կլինի, այլև այն գլոբալ նշանակության խնդիր է, որն ավելի լայն ազդեցություն ունի Հարավային Կովկասից դուրս անվտանգության և տնտեսական զարգացման վրա:
Սակայն նույնիսկ այն պահին, երբ Հայաստանը պատրաստվում է շրջել այս երկարամյա հակամարտության էջը, Ադրբեջանի գործողությունները ստիպում են կասկածել նրա իրական մտադրությունների առումով:
Ծանոթ ու մտահոգիչ պատկեր է ուրվագծվում հենց այն պահին, երբ թվում է, թե խաղաղ գործընթացը մոտենում է ավարտին, Ադրբեջանը նոր պահանջներ է ներկայացնում, որոնք հետաձգում են գործարքի ավարտը:
Առավել մտահոգություններ են առաջացնում հրադադարի խախտման վերաբերյալ նրա անհիմն մեղադրանքները։
Այս ամսվա մեջ ավելի վաղ Ադրբեջանը մեկ տասնյակից ավելի նման հայտարարություններ արեց, որոնք բոլորն էլ տարածաշրջանային փորձագետները և Հայաստանում Եվրամիության դիտորդական առաքելությունն անհիմն էին որակել:
Հայաստանի վարչապետն ադրբեջանցի գործընկերոջը խնդրել է ապացույցներ ներկայացնել հայկական կողմից հրադադարի ռեժիմի ցանկացած խախտման վերաբերյալ, սակայն Ադրբեջանը դա չարեց։
Հայաստանի վարչապետի աշխատակազմն առաջարկել է ստեղծել նաև խախտումների հետաքննության միասնական մեխանիզմ, սակայն Ադրբեջանը կրկին չարձագանքեց։
Բացի դրանից, վարչապետը հրապարակել է ՊՆ-ին տված իր հանձնարարականը՝ խստորեն պահպանել հրադադարը՝ երաշխավորելով, որ խախտումներ չեն լինի։
2021 թվականին Հայաստանն առաջարկել է զորքերը փոխադարձաբար դուրս բերել սահմանամերձ շրջաններից, սակայն Ադրբեջանը մերժել է այդ առաջարկը։
Երևանն առաջարկել է սահմանային միջադեպերի հետաքննության երկկողմ մեխանիզմ ստեղծել, Բաքուն դեռևս չի արձագանքել։
Այս ֆոնին, վերջին մեղադրանքները, անհանգստացնող պատրվակի տպավորություն ունեն. կամ պատերազմի պատրվակ սարքելու, կամ ուժերի ներկայիս անհավասարակշռությունից օգտվելով զիջումներ կորզելու համար:
Հայաստանի կառավարությունը բազմիցս ցույց է տվել խաղաղությանն իր հավատարմությունը։
Աշխարհը երկկողմանի երթևելությամբ փողոց է. իրական հաշտեցումը պահանջում է փոխադարձ վստահություն, հարգանք և առաջ գնալու անկեղծ ցանկություն:
Ադրբեջանի համար խիստ կարևոր է հրաժարվել իր մարտավարությունից և օգտվել տասնամյակների թշնամությանը վերջ տալու հնարավորությունից։
Ավելին, շարունակում է մնալ ադրբեջանական բանտերում պահվող հայ բանտարկյալների կրիտիկական խնդիրը։
Եթե Ադրբեջանը լրջորեն է վերաբերվում թշնամանքից զերծ խաղաղ ապագայի կերտմանը, ուրեմն պետք է բարի կամք դրսևորի՝ ազատ արձակելով ապօրինի պահվող բոլոր հայ գերիներին:
Ընտրությունը պարզ է՝ խաղաղություն կամ ողբերգական պատմության շարունակություն։ Հայաստանը կատարել է իր ընտրությունը.
Այժմ Ադրբեջանը կարող է ցույց տալ իր հավատարմությունը տարածաշրջանային կայունությանը՝ անելով նույնը։
Այս համաձայնագրի ստորագրումը ուժի ցուցադրություն է՝ ապագա սերունդների բարեկեցությունը քաղաքական հավակնություններից վեր դասելու ուժ»,- նշել է դեսպանը։
Դրա մասին հայտարարել է Մեծ Բրիտանիայում Հայաստանի դեսպան Վարուժան Ներսեսյանը՝ The Critic պարբերականում հրապարակված իր հոդվածում։
Հարավային Կովկասի տարածաշրջանը պատմական վերափոխման շեմին է. խաղաղության դարաշրջան, որը տասնամյակներ շարունակ շրջանցել է պատերազմից ավերված մեր տարածաշրջանը: Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության պայմանագրի տեքստի լրացումը կարող է ապահովել, որ ոչ հայ, ոչ էլ ադրբեջանցի երեխաները ստիպված չեն լինի ապրել հակամարտությունների մեջ:
Սակայն այս պահը, թեև հուսով լի, իր հետ բերում է նաև լուրջ մարտահրավերներ, քանի որ խաղաղությանն Ադրբեջանի իրական տրամադրվածության վերաբերյալ հարցեր են մնում։
Հայաստանի կառավարությունը համարձակ և վճռական քայլ է կատարել խաղաղ գործընթացն առաջ մղելու համար։ Մենք համաձայնեցինք Ադրբեջանի առաջարկների հետ համաձայնագրի երկու չլուծված կետերի շուրջ. համաձայնագիր՝ միջազգային դատարաններում միմյանց դեմ դատական հայցերը հետ կանչելու մասին. և հայ-ադրբեջանական սահմանից երրորդ կողմի կոնտինգետների դուրսբերումը։
Միևնույն ժամանակ, իմ կառավարությունն անկյւանաքարային է համարում կայուն խաղաղության ավելի մեծ նպատակը՝ նույնիսկ իր համար զգալի գնով:
Ավելին, վարչապետ Փաշինյանը հայտարարեց, որ պատրաստ է ստորագրել համաձայնեցված նախագիծը և Ադրբեջանի նախագահ Ալիևին առաջարկեց սկսել «Խաղաղության և միջպետական հարաբերությունների մասին» վերջնական համաձայնագրի ստորագրման ժամկետի և վայրի որոշման գործընթացը։
Այս բեկումը հաջորդում է բանակցություններում նախկին հաջողություններին, հատկապես 1991 թվականի Ալմա-Աթայի հռչակագիրը որպես սահմանների սահմանազատման հիմք օգտագործելու փոխադարձ համաձայնությանը:
Միջազգային հանրությունը ողջունեց իրադարձությունների նման զարգացումը, և Մեծ Բրիտանայի արտգործնախարարն իրավամբ երկու կողմերին կոչ արեց արագ շարժվել ստորագրման ուղղությամբ: Նմանատիպ կերպով իրենց հավանությունն են հայտնել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի բոլոր մշտական անդամները, Եվրոպական միությունը և այլ միջազգային դերակատարներ: Խաղաղության համաձայնագիրը ոչ միայն երկկողմանի ձեռքբերում կլինի, այլև այն գլոբալ նշանակության խնդիր է, որն ավելի լայն ազդեցություն ունի Հարավային Կովկասից դուրս անվտանգության և տնտեսական զարգացման վրա:
Սակայն նույնիսկ այն պահին, երբ Հայաստանը պատրաստվում է շրջել այս երկարամյա հակամարտության էջը, Ադրբեջանի գործողությունները ստիպում են կասկածել նրա իրական մտադրությունների առումով:
Ծանոթ ու մտահոգիչ պատկեր է ուրվագծվում հենց այն պահին, երբ թվում է, թե խաղաղ գործընթացը մոտենում է ավարտին, Ադրբեջանը նոր պահանջներ է ներկայացնում, որոնք հետաձգում են գործարքի ավարտը:
Առավել մտահոգություններ են առաջացնում հրադադարի խախտման վերաբերյալ նրա անհիմն մեղադրանքները։
Այս ամսվա մեջ ավելի վաղ Ադրբեջանը մեկ տասնյակից ավելի նման հայտարարություններ արեց, որոնք բոլորն էլ տարածաշրջանային փորձագետները և Հայաստանում Եվրամիության դիտորդական առաքելությունն անհիմն էին որակել:
Հայաստանի վարչապետն ադրբեջանցի գործընկերոջը խնդրել է ապացույցներ ներկայացնել հայկական կողմից հրադադարի ռեժիմի ցանկացած խախտման վերաբերյալ, սակայն Ադրբեջանը դա չարեց։
Հայաստանի վարչապետի աշխատակազմն առաջարկել է ստեղծել նաև խախտումների հետաքննության միասնական մեխանիզմ, սակայն Ադրբեջանը կրկին չարձագանքեց։
Բացի դրանից, վարչապետը հրապարակել է ՊՆ-ին տված իր հանձնարարականը՝ խստորեն պահպանել հրադադարը՝ երաշխավորելով, որ խախտումներ չեն լինի։
2021 թվականին Հայաստանն առաջարկել է զորքերը փոխադարձաբար դուրս բերել սահմանամերձ շրջաններից, սակայն Ադրբեջանը մերժել է այդ առաջարկը։
Երևանն առաջարկել է սահմանային միջադեպերի հետաքննության երկկողմ մեխանիզմ ստեղծել, Բաքուն դեռևս չի արձագանքել։
Այս ֆոնին, վերջին մեղադրանքները, անհանգստացնող պատրվակի տպավորություն ունեն. կամ պատերազմի պատրվակ սարքելու, կամ ուժերի ներկայիս անհավասարակշռությունից օգտվելով զիջումներ կորզելու համար:
Հայաստանի կառավարությունը բազմիցս ցույց է տվել խաղաղությանն իր հավատարմությունը։
Աշխարհը երկկողմանի երթևելությամբ փողոց է. իրական հաշտեցումը պահանջում է փոխադարձ վստահություն, հարգանք և առաջ գնալու անկեղծ ցանկություն:
Ադրբեջանի համար խիստ կարևոր է հրաժարվել իր մարտավարությունից և օգտվել տասնամյակների թշնամությանը վերջ տալու հնարավորությունից։
Ավելին, շարունակում է մնալ ադրբեջանական բանտերում պահվող հայ բանտարկյալների կրիտիկական խնդիրը։
Եթե Ադրբեջանը լրջորեն է վերաբերվում թշնամանքից զերծ խաղաղ ապագայի կերտմանը, ուրեմն պետք է բարի կամք դրսևորի՝ ազատ արձակելով ապօրինի պահվող բոլոր հայ գերիներին:
Ընտրությունը պարզ է՝ խաղաղություն կամ ողբերգական պատմության շարունակություն։ Հայաստանը կատարել է իր ընտրությունը.
Այժմ Ադրբեջանը կարող է ցույց տալ իր հավատարմությունը տարածաշրջանային կայունությանը՝ անելով նույնը։
Այս համաձայնագրի ստորագրումը ուժի ցուցադրություն է՝ ապագա սերունդների բարեկեցությունը քաղաքական հավակնություններից վեր դասելու ուժ»,- նշել է դեսպանը։