«Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ի դեմ արշավ սկսելու լուրջ հիմքեր չկան. չնայած որոշակի խնդիրների առկայությանը՝ մինչեւ վերջերս թե՛ լիազոր մարմինները, թե՛ կառավարությունը դրական են գնահատել իրականացվող աշխատանքների դինամիկան: Այս մասին հունիսի 30-ին մամուլի ասուլիսում հայտնել է ՀԷՑ գլխավոր տնօրենի պաշտոնակատար Դավիթ Ղազինյանը:
«Մեր սխալն այն էր, որ մենք սկզբում չներկայացրինք ՀԷՑ վիճակը ձեռքբերման պահին։ Իրականում իրավիճակը չափազանց բարդ էր»,- նշել է նա։ Ղազինյանի խոսքով՝ ընկերության «Տաշիր Գրուպի» վերահսկողության տակ անցնելուց հետո մշակվել է լայնածավալ ներդրումային ծրագիր, որի իրականացման համար ներգրավվել են միջազգային գործընկերներ։ Հիմնական նպատակն էր ՀԷՑ գործունեությունը միջազգային չափանիշներին համապատասխանեցնելը։
2015-ից ի վեր ընկերությունն ամեն տարի աուդիտի է ենթարկվում միջազգային հեղինակավոր KPMG կազմակերպության կողմից: 2018-2022թթ. ընթացքում հարկային աուդիտները որեւէ խախտում չեն բացահայտել: Բացի այդ, կազմակերպվել է մրցույթ՝ ներդրումային գործունեության եւ գնումների տեխնիկական եւ ֆինանսական աուդիտ անցկացնելու համար: Հաղթողներ են ճանաչվել GT եւ BDO Armenia խորհրդատվական ընկերությունները, որոնք նույնպես, ի վերջո, դրական եզրակացություն են տվել իրենց աշխատանքի արդյունքների վերաբերյալ։
«Այս ամբողջ ընթացքում նույնիսկ ակնարկ չկար, որ ընկերությունը կարող է խնդիրներ ունենալ լիցենզավորման հետ կապված։ Ավելին, Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի (ՀԾԿՀ) վերլուծական զեկույցում ընդգծվել է, որ 2023թ. էլեկտրաէներգիայի մատակարարման որակի հիմնական ցուցանիշները ողջ Հայաստանում բարելավվել են նախորդ տարվա համեմատ. անջատումների հաճախականությունը նվազել է 8.7 տոկոսով, էլեկտրաէներգիայի անջատումների միջին տեւողությունը բարելավվել է 18.1 տոկոսով, իսկ էլեկտրամատակարարման վերականգնման տեւողությունը՝ 12.85 տոկոսով»,- նշել է Ղազինյանը։
Նա ընդգծել է, որ ՀԾԿՀ-ն, որպես լիազորված պետական մարմին, պարբերաբար գնահատում է ՀԷՑ գործունեությունը եւ երբեք չի տվել այնպիսի բացասական գնահատական, որը կարող էր հիմք հանդիսանալ ընթացիկ գործընթացների մեկնարկման համար։
«2023թ. ներդրումային ծրագիրը կատարվել է 91.8 տոկոսով, եւ սա, անշուշտ, բարձր ցուցանիշ է։ Ես միտումնավոր կխուսափեմ որոշ պետական մարմինների աշխատանքի հետ համեմատություններից եւ կսահմանափակվեմ այս փաստով»,- ավելացրել է տնօրենի պաշտոնակատարը։
Նա նաեւ նշել է, որ ամեն տարի ՀԾԿՀ-ն ոչ միայն հաստատում է ընկերության ներդրումային ծրագրերը, այլեւ գնահատում դրանց իրականացումը։ Միեւնույն ժամանակ, ծախսերի մի մասը կարող է ճանաչվել անտեղի կամ չափազանցված, ինչը տեղի է ունեցել ՀԷՑ դեպքում, սակայն, ըստ նրա, սա աննշան գումար է ներդրումների ծավալի համեմատ։ Դավիթ Ղազինյանն ընդգծել է անջատումների պատճառների ավելի մանրամասն ներկայացման կարեւորությունը՝ նշելով, որ դրանք բոլորը եւ ոչ միշտ են ուղղակիորեն կապված ՀԷՑ-ի հետ։ «Ցավոք, շատ հաճախ ցանկացած էլեկտրաէներգիայի անջատում անմիջապես կապվում է ՀԷՑ-ի հետ։ Սակայն դա այդպես չէ, օրինակ՝ առեւտրի կենտրոնում էլեկտրաէներգիայի անջատման հետ կապված վերջին սկանդալը, ինչպես նաեւ անցյալ ուրբաթ Երեւանում եւ Աշտարակում տեղի ունեցած զանգվածային անջատումները կապված չէին ՀԷՑ աշխատանքի հետ։ «Անջատման պատճառը «Բարձր լարման էլեկտրացանցեր» ընկերությանը պատկանող Շաումյան-2 ենթակայանում տեղի ունեցած վթարն էր»,- հիշեցրել է նա։
«Մեր սխալն այն էր, որ մենք սկզբում չներկայացրինք ՀԷՑ վիճակը ձեռքբերման պահին։ Իրականում իրավիճակը չափազանց բարդ էր»,- նշել է նա։ Ղազինյանի խոսքով՝ ընկերության «Տաշիր Գրուպի» վերահսկողության տակ անցնելուց հետո մշակվել է լայնածավալ ներդրումային ծրագիր, որի իրականացման համար ներգրավվել են միջազգային գործընկերներ։ Հիմնական նպատակն էր ՀԷՑ գործունեությունը միջազգային չափանիշներին համապատասխանեցնելը։
2015-ից ի վեր ընկերությունն ամեն տարի աուդիտի է ենթարկվում միջազգային հեղինակավոր KPMG կազմակերպության կողմից: 2018-2022թթ. ընթացքում հարկային աուդիտները որեւէ խախտում չեն բացահայտել: Բացի այդ, կազմակերպվել է մրցույթ՝ ներդրումային գործունեության եւ գնումների տեխնիկական եւ ֆինանսական աուդիտ անցկացնելու համար: Հաղթողներ են ճանաչվել GT եւ BDO Armenia խորհրդատվական ընկերությունները, որոնք նույնպես, ի վերջո, դրական եզրակացություն են տվել իրենց աշխատանքի արդյունքների վերաբերյալ։
«Այս ամբողջ ընթացքում նույնիսկ ակնարկ չկար, որ ընկերությունը կարող է խնդիրներ ունենալ լիցենզավորման հետ կապված։ Ավելին, Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի (ՀԾԿՀ) վերլուծական զեկույցում ընդգծվել է, որ 2023թ. էլեկտրաէներգիայի մատակարարման որակի հիմնական ցուցանիշները ողջ Հայաստանում բարելավվել են նախորդ տարվա համեմատ. անջատումների հաճախականությունը նվազել է 8.7 տոկոսով, էլեկտրաէներգիայի անջատումների միջին տեւողությունը բարելավվել է 18.1 տոկոսով, իսկ էլեկտրամատակարարման վերականգնման տեւողությունը՝ 12.85 տոկոսով»,- նշել է Ղազինյանը։
Նա ընդգծել է, որ ՀԾԿՀ-ն, որպես լիազորված պետական մարմին, պարբերաբար գնահատում է ՀԷՑ գործունեությունը եւ երբեք չի տվել այնպիսի բացասական գնահատական, որը կարող էր հիմք հանդիսանալ ընթացիկ գործընթացների մեկնարկման համար։
«2023թ. ներդրումային ծրագիրը կատարվել է 91.8 տոկոսով, եւ սա, անշուշտ, բարձր ցուցանիշ է։ Ես միտումնավոր կխուսափեմ որոշ պետական մարմինների աշխատանքի հետ համեմատություններից եւ կսահմանափակվեմ այս փաստով»,- ավելացրել է տնօրենի պաշտոնակատարը։
Նա նաեւ նշել է, որ ամեն տարի ՀԾԿՀ-ն ոչ միայն հաստատում է ընկերության ներդրումային ծրագրերը, այլեւ գնահատում դրանց իրականացումը։ Միեւնույն ժամանակ, ծախսերի մի մասը կարող է ճանաչվել անտեղի կամ չափազանցված, ինչը տեղի է ունեցել ՀԷՑ դեպքում, սակայն, ըստ նրա, սա աննշան գումար է ներդրումների ծավալի համեմատ։ Դավիթ Ղազինյանն ընդգծել է անջատումների պատճառների ավելի մանրամասն ներկայացման կարեւորությունը՝ նշելով, որ դրանք բոլորը եւ ոչ միշտ են ուղղակիորեն կապված ՀԷՑ-ի հետ։ «Ցավոք, շատ հաճախ ցանկացած էլեկտրաէներգիայի անջատում անմիջապես կապվում է ՀԷՑ-ի հետ։ Սակայն դա այդպես չէ, օրինակ՝ առեւտրի կենտրոնում էլեկտրաէներգիայի անջատման հետ կապված վերջին սկանդալը, ինչպես նաեւ անցյալ ուրբաթ Երեւանում եւ Աշտարակում տեղի ունեցած զանգվածային անջատումները կապված չէին ՀԷՑ աշխատանքի հետ։ «Անջատման պատճառը «Բարձր լարման էլեկտրացանցեր» ընկերությանը պատկանող Շաումյան-2 ենթակայանում տեղի ունեցած վթարն էր»,- հիշեցրել է նա։